Речникаксиома. Основна претпоставка (тврдење) во врска со даден математички систем од која се изведуваат (дедуцираат) останатите тврдења како што се, на пример, теоремите. Пример за математички систем е оној што се состои од точките и правите во рамнината. Тогаш аксиома би било тврдењето: низ било кои две различни точки во рамнината можи да се повлечи една и само една права.
алгоритам. Организирана постапка за изведување на одреден тип на пресметувања или решавање на одреден проблем. На пример, делење на броеви.
аритметичка прогресија. Низа броеви a1, a2 , a3 , . . . , така што разликата меѓу било кои два последователни члена да е константна ai+1-ai = k. На пример, низата {2, 5, 8, 11, 14, . . .},каде разликата меѓу било кои два последователни члена е 3.
асимптоти. Прави кои што со нараснување на растојанието од координатниот почеток до одредена вредност на променливата (види променлива) или бесконечност се приближуваат и остануваат доволно близу до дадена крива. На пример, x-оската е единствената асимптота на кривата sin(x)/x.
бином. Алгебарски израз што се состои од збир или разлика на два мономи (види дефиниција на моном). На пример, 4a-8b.
биномна распределба. Во веројатност, биномната распределба ги дава веројатностите со кои настанот A се реализира k -пати (или настанот B се реализира n-k-пати) во n независни изведувања на еден експеримент со два можни исходи, означени со A и B.
биномна теорема. Во математиката, теорема според која комплетно се разложува степенот на даден бином со произволен ненегативен целоброен степенов показател.
вектор. Величина која има должина и насока. Векторот може да се претстави како насочена отсечка, т.е. отсечка на која едната крајна точка се зама за почета, а другата за крајна.
геометриска прогресија. Низа во која количникот на било кои два последователни члена е константен: ai+1/ai = k. Бројот k уште се нарекува количник на геометриската прогресија. Секој нареден член на геометриска прогресија може да се добие со множење на предходниот член со количникот k (т.е. ai+1=kai). На пример, низата {1, 3, 9, 27, 81, . . .} е геометриска низа со количник 3.
движење. Во геометрија, трансформација на рамнината што ги запазува растојанијата меѓу точките и аглите.
димензионална анализа. Алгебарски метод на трансформација на стандардните мерни единици за определување на соодветните мерни единици на величините што се пресметани алгебарски. На пример, брзината има мерна единица во облик „должина врз време“ (т.е. метри во секунда [m/sec]), а забрзувањето има мерна единица од облик „брзина врз време“ (т.е. [m/sec/sec]=[m/sec2].
единична дропка. Дропка со броител 1 (на пр. 1/ p , 1/3, 1/x). Секој реален број различен од 0 може да се претстави како единична дропка: ако n е различно од 0, тогаш n = 1/(1/n).
експонент. Степеновиот показател на степенот на број или променлива. На пример, експонент во 23 е 3, во x6 e 6.
експоненцијална функција. Функција што најчесто се користи при проучувањето на процеси како што се, на пример, прираст или распаѓање. Таа е од облик y = ax, каде а е позитивен реален број.
ирационален број. Број што не може да се претстави како количник на два цели броја. На пример, квадратен корен од 2 или p.
квадратен корен. Квадратен корен на n се сите броеви m so that m2 = n. Квадратните корени на 16 се -4 и 4, додека на -16 се 4i и -4i
квадратна функција. Функција дадена со полином од степен 2.
комлексни броеви. Броеви од облик a + bi каде a и b се реални броеви и i ја задоволува равенката i2 = -1. Собирањето се означува со (a + bi) + (c + di) = (a + c) + (b + d)i, а множењето со (a + bi)(c + di) = (ac - bd) + (ad + bc)i.
конгруентни. Две фигури во рамнината се конгруентни ако постои движење во рамнината што ја идентифицира едната фигура со другата (види движење).
конјунктура (или хипотеза). Научна претпоставка.
координатен систем. Правило на пресликување според кое две или повеќе нумерички вредности еднозначно ги определуваат положбите на точките и обратно, секоја точка еднозначно ги определува соодветните нумеричките вредности. На пример, вообичаените декартови (правоаголни) координати x и y на точкито во рамнината.
коренување на број. Наоѓање на број што може да се искористи како множител одреден број пати за да се добие почетниот број. На пример, петти корен на 32 е 2 бидејќи 2 x 2 x 2 x 2 x 2 = 32.
косинус. cos qе апциста (x- координата) на точка од единичната кружница во рамнината (кружница со центар во координатниот почеток и радиус 1) таква што полуправата која има почеток во координатниот почеток и минува низ таа точка да формира агол q со позитивниот дел од x-оската. Ако q е остар агол во правоаголен триаголник, тогаш cos q е количникот на должината на налегнатата страна и должината на хипотенузата.
лента дијаграм. (Box или Box-whisker plot) Графички метод за прикажување на медијаната, кварталите и екстремните вредности на нумеричките податоци. Правоаголниот дијаграм го прикажува нивното расејување и концентрирање.
линеарен израз. Изразите од облик ax +b каде x е променлива, а a и b се константи; или со повеќе променливи, изразите од облик ax + by + c, ax + by + cz + d, итн.
линеарна равенка. Равенка што содржи линеарни изрази.
логаритам. Инверзна на експоненцијална функција; на пример a logаx = x
медијана. Во статистика, средина на низа нумерички податоци, односно број таков што половина од податоците се помали, другата половина се помали од него.
мода. Во статистика, вредност која се појавува најчесто во дадена низа нумерички податоци (броеви).
моном. По променливите x, y, z, моном е израз од облик a x m y n z k, каде m, n и k се ненегативни целобројни вредности, а а е константа (на пример, 5x2, 3x2y или 7x3yz2).
научно означување. Краток запис на многу мали и многу големи броеви. Бројот е запишан на научен начин ако тој е претставен како производ на децимален број меѓу 1 и 10 со соодветен степен на 10 (пр. 7000=7х103 или 0,0000019 = 1,9 x 10-6).
неравенство. Релација меѓу две величини што означува дека едната е строго помала или помала или еднаква на другата.
нули на функција. Вредностите на независната променлива во кои вредноста на функцијата е нула.
паралелни прави. Различни прави во рамнината што немаат ниту една заедничка точка. Две различни прави во рамнина во која е поставен правоаголен координатен систем се паралелни ако и само ако тие имаат ист коефициент на правец (градиент или наклон).
пермутација. Пермутација на множеството со n елементи е секој распоред на елементите. На пример сите пермутации на множеството {1,2,3} се 123, 132, 213, 231, 312, 321.
поларни координати. Координатниот систем во рамнината што се состои од фиксирана точка О (т.н. координатен почеток) и полуправа p со почеток во О (т.н. поларна оска) во кој положбата на дадена точка се опишува со две величини: (r,q) растојанието r од точката до координатниот почеток О и аголот q што полуправата со почеток во О и минува низ дадената точка го зафаќа со полуправата p. Ако во рамнината е поставен декартов (правоаголен) координатен систем тогаш позитивниот дел од x-оската обично се зема за поларна оска.
поларна равенка. Релација во облик на равенка меѓу поларните координати (r,q) на точките (на пример, r = 2cosq е поларна равенка на кружница).
полином. Во алгебра, збир на мономи; на пример x2 + 2xy + y2.
променлива. Ознаки во алгебарски изрази што служат како замена за некои точно определени математички објекти (броеви, точки, фигури, множества, итн). Променливите најчесто се означуваат со латиничните букви или буквите од грчката азбука. На пример, во изразот 3x + y = 23, x и y се променливи.
прост број. Природниот број p што е поголем од 1 е прост број ако и само ако единствените позитивни целобројни делители на p се p и 1. Првите седум прости броеви се 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17.
проширена форма. Проширена форма на даден алгебарски израз е еквивалентен израз што се добива од почетниот израз со ослободување од заградите. На пример, проширена форма на изразот (a+b)2 e a2+2ab+b2.
размер (мерка, однос, пропорција). Споредба изразена во облик на количник. На пример, бројот на момчиња во однос на бројот на девојчиња во еден клас е 3/2 или 3:2.
ранг. Во статистика, разликата меѓу најголемата и најмалата вредност на множеството нумерички податоци. Во математика, сликата или множеството вредности на дадена функција.
рационални броеви. Броеви што можат да се изразат како количник на два цели броја; на пример, 7/3, 5/11, -5/13, 7 = 7/1.
реални броеви. Сите рационални и ирационални броеви.
рефлексија (или огледална симетрија). Рефлексија во однос на дадена права во рамнината (или рамнина во просторот) е трансформација која секоја точка во рамнината ја пресликува во нејзината огледална слика во однос на правата (или во однос на рамнината во просторот).
ротација. Ротација во рамнина за агол q околу точка P е движење T што ја остава фиксна точката P и притоа, ако T ја носи точката Q (различна од P) во точка T(Q), тогаш аголот меѓу полуправите PQ и PT(Q) да биде еднаков на q. Ротација во простор за агол q околу права l е движење T што ги остава фиксни точките од права l , а било која друга точка во просторот ја ротира во рамнина што минува низ таа точка и е нормална на права l, а ротацијата е за агол q околу прободот на правата l во нормалната рамнината.
симетрија. Во геометрија, симетрија на фигурата F во рамнината или просторот е секое движење T кое ја пресликува F сама на себе (T(F)=F). На пример, рефлексија во однос на дијагоналата или ротација за прав агол околу пресекот на дијагоналите се симетрии на квадратот.
синус. sin q e ординатата (y- координатата) на точка од единичната кружница таква што полуправата со почеток во координатниот почеток и минува низ таа точка да формира агол q со позитивниот дел од x-оската. Ако q е остар агол во правоаголен триаголник, тогаш sin q е количникот на должината на спротивната страна и должината на хипотенузата.
систем линеарни равенки. Множество равенки од прв степен (пр. x + y = 7 и x - y = 1). Решение на систем линеарни равенки е секое множество броеви кои заменети на местата на променливите ги претвораат сите равенките во системот во точни равенства.
скаларна матрица. Марица чии дијагонални елементи се сие еднакви, а останатите елементи се еднакви на нула. На пример, единичната матрица е скаларна матрица.
сличност. Во геометрија, трансформација S e сличност со коефициент r , каде r е позитивен реален број, ако за било кои две точки A и B растојанието меѓу S(A) и S(B) е r -пати растојанието меѓу A и B.
случајна променлива. Функција дефинирана на просторот на веројатност.
средна вредност. Во статистика, вредноста што се добива со делење на сумата на два или повеќе нумерички податоци со нивниот број.
стандардна девијација. Статистика која го покажува расејувањето на примерокот.
точка дијаграм. (енг. scatterplot) A graph of the points representing a collection of data.
транслација. Во геометрија, движење во рамнината или просторот кое објектот X го трансформира во објект X+V за фиксен вектор V.
трансверзала. Во геометрија, права која сече две или повеќе дадени прави во рамнината.
фактори (или множители). Било кои две или повеќе величини (или изрази) што треба да се помножат една со друга. Во изразот 3,712 x 11,315 , фактори (т.е. множители) се 3,712 и 11,315.
функција. Пресликување во кое вредностите на една променлива величина (која уште се нарекува независна променлива) ги определуваат вредностите на друга (која уште се нарекува зависна променлива).
хистограм. Во статистика, низа од правоаголници поставени еден до друг во правоаголен координатен систем. Едната страна лежи на x-оската и истата се совпаѓа со интервалот во кој се наоѓаат дел од вредностите на нумеричките податоци, а другата страна е со должина еднаква на фреквенцијата на нумеричките податоци што соодветствува на тој интервал.
хомотетија. Во геометријата, трансформацијата D на рамнината е хомотетија со центар во точка P и коефициент r, ако за секој векторот V со почеток во точката P го пресликува во вектор rV. Во случај кога P е координатниот почеток во декартов (правоаголен) координатен систем во рамнината, тогаш хомотетијата ја пресликува точката (x,y) во точка (rx ,ry). Ако важи r > 1, хомотетијата уште се нарекува дилатација, а ако 0 < r < 1, хомотетијата се нарекувa контаркција.
целобројни вредности. Вредности од множеството позитивни и негативни цели броеви и 0; т.е множеството броеви {. . . -2, -1, 0, 1, 2 . . .}.
